KAFE ZALI SUP TULANG

TRỒNG CÂY NUÔI CẤY MÔ – GIẢI PHÁP ỔN ĐỊNH NĂNG SUẤT TRƯỚC BIẾN ĐỘNG THỜI TIẾT

THỰC TẾ SẢN XUẤT: THỜI TIẾT KHÓ LƯỜNG KHÔNG CÒN LÀ NỖI LO LỚN

Trong những năm gần đây, biến đổi khí hậu khiến thời tiết ngày càng diễn biến phức tạp, gây nhiều khó khăn cho sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là lĩnh vực trồng hoa và cây cảnh vốn rất nhạy cảm với nhiệt độ, độ ẩm và dịch bệnh. Tuy nhiên, thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, những hộ nông dân mạnh dạn ứng dụng cây giống nuôi cấy mô vẫn duy trì được năng suất ổn định, thậm chí cao hơn so với các năm có điều kiện thời tiết thuận lợi.

Một ví dụ tiêu biểu là vườn hoa của ông Trương Văn Nhung tại huyện Củ Chi, TPHCM. Dù năm nay thời tiết được đánh giá là bất lợi hơn so với trung bình nhiều năm trước, nhưng vườn hoa của ông vẫn sinh trưởng tốt, cho sản lượng cao và chất lượng đồng đều. Theo ông Nhung, yếu tố quyết định chính là việc sử dụng cây giống được sản xuất bằng công nghệ nuôi cấy mô, giúp cây khỏe ngay từ đầu, đồng đều và ít chịu tác động tiêu cực từ môi trường bên ngoài.

CÔNG NGHỆ NUÔI CẤY MÔ – NỀN TẢNG CỦA NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO

Nuôi cấy mô tế bào thực vật là một trong những công nghệ sinh học hiện đại đã và đang được ứng dụng rộng rãi trong sản xuất hoa, cây cảnh và nhiều loại cây trồng khác. Tại TPHCM, Trung tâm Công nghệ sinh học đã nghiên cứu, làm chủ và triển khai thành công công nghệ này, tạo ra nguồn cây giống chất lượng cao, sạch bệnh, đáp ứng tốt yêu cầu sản xuất quy mô lớn.

Hoạt động từ năm 2014, khu nhà lưới, nhà kính và khu nuôi cấy mô tế bào thực vật của Trung tâm Công nghệ sinh học TPHCM được xem là một trong những tổ hợp sản xuất cây giống hiện đại và đầy đủ chức năng nhất cả nước. Khu nhà nuôi cấy mô có diện tích 677 m2, được trang bị đồng bộ các thiết bị chuyên dụng cho nhân giống in vitro như cân điện tử chính xác cao, kính hiển vi, máy cất nước, tủ tăng trưởng thực vật và hệ thống kiểm soát môi trường nghiêm ngặt. Với hạ tầng này, trung tâm có khả năng sản xuất khoảng 2 triệu cây giống cấy mô mỗi năm.

Không dừng lại ở phòng thí nghiệm, hệ thống nhà kính của trung tâm gồm 10 phòng riêng biệt, cho phép điều chỉnh nhiệt độ, ánh sáng và chế độ dinh dưỡng khác nhau. Nhờ đó, có thể tiến hành đồng thời ít nhất 10 thí nghiệm hoặc trồng 10 giống cây với yêu cầu kỹ thuật khác nhau. Song song đó, khu nhà màng được chia thành 3 phân khu độc lập, mỗi khu có mô hình trồng, hệ thống tưới và cung cấp dinh dưỡng riêng, phù hợp cho nhiều loại cây trồng. Khu nhà lưới cũng được đầu tư hệ thống tưới tự động, đảm bảo cây sinh trưởng ổn định trong giai đoạn thuần dưỡng.

ỨNG DỤNG NGHIÊN CỨU VÀO THỰC TIỄN SẢN XUẤT

Theo TS Dương Hoa Xô, Giám đốc Trung tâm Công nghệ sinh học TPHCM, đây không chỉ là nơi nghiên cứu khoa học mà còn là cầu nối đưa kết quả nghiên cứu công nghệ sinh học thực vật vào sản xuất thực tế. Trung tâm thường xuyên triển khai các thí nghiệm và mô hình thử nghiệm từ quy mô phòng thí nghiệm, nhà kính, nhà lưới cho đến ngoài đồng ruộng đối với nhiều loại cây trồng khác nhau.

Ngoài nhiệm vụ sản xuất cây giống, trung tâm còn đảm nhiệm công tác lưu trữ nguồn gene, chọn lọc, lai tạo và ứng dụng công nghệ sinh học để tạo ra các giống cây trồng mới có năng suất cao, khả năng chống chịu tốt và phù hợp với điều kiện canh tác tại Việt Nam. Những hoạt động này góp phần hình thành chuỗi giá trị bền vững cho ngành nông nghiệp đô thị và nông nghiệp công nghệ cao, đồng thời mở ra cơ hội hợp tác với nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân trên cả nước. Các thông tin, xu hướng và mô hình ứng dụng cây giống công nghệ cao hiện nay cũng đang được chia sẻ rộng rãi trên các nền tảng chuyên ngành như https://vigen.vn/, giúp người sản xuất tiếp cận kiến thức một cách bài bản và cập nhật.

HIỆU QUẢ THỰC TẾ TỪ GÓC NHÌN NGƯỜI NÔNG DÂN

Trở lại với mô hình của ông Trương Văn Nhung, chủ vườn hoa tại Củ Chi cho biết, việc sử dụng cây giống nuôi cấy mô giúp ông yên tâm hơn rất nhiều trong quá trình canh tác. Cây giống khỏe, đồng đều nên khâu xử lý giá thể và trồng trở nên đơn giản hơn, không cần sử dụng nhiều thuốc bảo vệ thực vật mà cây vẫn phát triển tốt, hạn chế sâu bệnh và giảm chi phí đầu vào.

Đây cũng là nhận định chung của nhiều nông dân đã chuyển sang sử dụng cây giống cấy mô. Thay vì phải lo lắng về chất lượng giống không đồng đều, nguy cơ mang mầm bệnh từ cây mẹ hay tác động xấu của thời tiết, cây nuôi cấy mô cho phép người trồng chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế.

Hình ảnh dưới đây minh họa việc ứng dụng khoa học – công nghệ vào sản xuất nông nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả canh tác và giá trị sản phẩm:

https://vigen.vn/wp-content/uploads/2025/10/cay-chuoi-cay-mo-tai-vigen_11zon.webp

LỢI THẾ NỔI BẬT CỦA CÔNG NGHỆ NUÔI CẤY MÔ

Theo TS Dương Hoa Xô, ưu điểm lớn nhất của công nghệ nuôi cấy mô là khả năng nhân nhanh với số lượng lớn trong thời gian ngắn, đảm bảo cây giống đồng đều và sạch bệnh. Nhờ đó, năng suất có thể tăng rõ rệt, đồng thời chi phí sản xuất được giảm đến khoảng 50% so với phương pháp nhân giống truyền thống.

Một trong những đề tài tiêu biểu mà trung tâm triển khai là “Ứng dụng hệ thống nuôi cấy ngập chìm tạm thời trong nhân giống cây lan hồ điệp lai”. Quy trình này cho thấy nhiều ưu điểm vượt trội như tăng hệ số nhân, nâng cao tỷ lệ tạo chồi, giúp chồi phát triển mạnh và tăng tỷ lệ sống của cây con khi đưa ra vườn. Thành công của đề tài đã tạo tiền đề để trung tâm tiếp tục nghiên cứu, cải tiến và mở rộng ứng dụng hệ thống ngập chìm tạm thời trên nhiều đối tượng cây trồng khác như các loài hoa lan khác, hoa chuông, cây dược liệu và chuối.

Đến nay, phần lớn các quy trình này đã được áp dụng hiệu quả vào sản xuất cây giống nuôi cấy mô, phục vụ nhu cầu của nông dân TPHCM cũng như nhiều tỉnh, thành khác. Đặc biệt, đối với các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao như chuối, việc sử dụng cây giống cấy mô không chỉ giúp ổn định năng suất mà còn mở ra cơ hội tối ưu lợi nhuận, được phân tích cụ thể tại https://vigen.vn/loi-nhuan-trong-cay-chuoi-cay-mo/.

GIẢI PHÁP SẠCH BỆNH, GIẢM RỦI RO DỊCH HẠI

Bên cạnh hiệu quả kinh tế, công nghệ nuôi cấy mô còn đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiệt hại do dịch bệnh. Trung tâm Công nghệ sinh học TPHCM đã xây dựng quy trình nhân giống hoa lan sạch virus dựa trên sự kết hợp giữa nuôi cấy mô và kỹ thuật phát hiện virus.

Theo quy trình này, cây mẹ trước khi nhân giống sẽ được kiểm tra virus để đảm bảo không mang mầm bệnh. Sau đó, cây được nhân giống bằng phương pháp nuôi cấy mô trong điều kiện vô trùng. Các mô cấy tiếp tục được kiểm tra lại về tình trạng nhiễm virus trước khi nhân lên với số lượng lớn. Nhờ vậy, cây giống tạo ra vừa đồng đều về chất lượng, vừa đảm bảo sạch bệnh, giúp người trồng giảm thiểu rủi ro trong suốt chu kỳ canh tác.

Có thể khẳng định rằng, trong bối cảnh thời tiết ngày càng khó lường và yêu cầu về chất lượng nông sản ngày càng cao, trồng cây nuôi cấy mô đang trở thành giải pháp bền vững, giúp nông dân yên tâm sản xuất, nâng cao năng suất và hướng tới một nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả và thích ứng tốt với biến đổi khí hậu.